के गौरव हो र ? आफ्नै नागरिकको निद्रा र सपना लुकाउनु ?
पुरानाको ‘ओठेभक्ति’ले वाक्क भएका यी आँखाहरू
नयाँको ‘डोजर–नीति’मा आज आफ्नै चिहान देख्दैछन् ।
नारामा त न्याय थियो, तर व्यवहारमा दमन छ
सडक चिल्ला त होलान, तर फेर्ने हावामा विष छ
इतिहासले ठगेका ती किनाराका मानिसहरू
आज आफ्नै भोटको उपहार— घर न घाटका बन्दैछन् ।
खबरदार ओ शासक !
एउटा कुशल कुस्तीवाजले उपन्यास लेख्न खोज्दा
साहित्य मर्दछ, शब्दहरू रगतले लतपतिन्छन्
जहाँ संवादको ढोका बन्द हुन्छ र दम्भको पर्खाल उठ्छ
त्यहाँ लोकतन्त्र होइन, जंगी शासनको छायाँ नाचिरहेछ ।
तिमीलाई सहरको रङको चिन्ता छ,
तर भोको पेटलाई चुल्होको चिन्ता छ
तिमीलाई सुन्दरताको चिन्ता छ,
तर निमुखालाई बासको चिन्ता छ
हरियो बर्दी र बुटको आवाजले जब बस्ती थर्किन्छ
बुझ, त्यो राष्ट्रवाद होइन, नागरिकको अपमान हो ।
पहाड रित्तिँदै छ, युवाले धर्ती छाड्दैछन्
जलवायुको संकटले ढोका ढक्ढक्याइरहेछ
यस्तो ‘त्रि–आयामी’ यथार्थलाई दुई आयाम’मा नहेर
सत्ताको आत्ममुग्धतामा आफ्नै धरातल नबिर्स ।।
सचेत होऊ ए नागरिक !
विकल्पको नाममा हामीले ‘नायक’ त खोज्यौँ
तर बिर्सियौँ, विधि र थिति विनाको नायक त निरंकुश हुन्छ
धोका त पुरानैले दिएका हुन्, जसले थिति बिगारे
तर नयाँले त थितिको घाँटी नै थिच्न थाले !
राष्ट्र केवल नक्सा र ढुंगाको थुप्रो होइन
राष्ट्र त नागरिकको ‘गरिमा’ र ‘जीविका’को नाम हो
जहाँ मान्छेको अस्तित्व र आत्मसम्मान सुरक्षित रहन्छ
साँचो राष्ट्रियता केवल त्यहीँ जीवित रहन्छ ।
अब डोजरले होइन, विवेकले बाटो खन
लाठीले होइन, संवादले मनहरू जोड
किनकि इतिहास साक्षी छ–
जुन सत्ताले जनतालाई दबाउन थाल्छ
त्यो सत्ताको पतनको दिनगन्ती सुरु भइसकेको हुन्छ । ।
दमक, झापा
समकालीन साहित्य